Τα στερεότυπα στην εξουσία

Περικλής Κοροβέσης

Η αρχική σημασία της λέξης στερεοτυπία έχει ξεχαστεί. Ποιος τη συνδέει πια με την τυπογραφία; Αλλά η μεταφορική της έννοια έχει καθιερωθεί για τα καλά και έχει περάσει και σε άλλες γλώσσες. Σήμερα πια είναι ένας κλάδος της Γλωσσολογίας που μελετάει αυτό το φαινόμενο. Το στερεότυπο, με την έννοια που το χρησιμοποιούμε όλοι, είναι αρρώστια της γλώσσας, που τη διαβρώνει σαν καρκίνος και δεν έχει κανένα νόημα. Τα στερεότυπα τα χρησιμοποιούμε όλοι. Αλλά εκεί που βρίσκουν πρόσφορο έδαφος για να ανθίσουν είναι στον πολιτικό-ιδεολογικό λόγο. Στερεότυπα υπάρχουν σε κάθε μορφή λόγου. Τα λεγόμενα «κλισέ». Αλλά δεν έχουν την ίδια λειτουργία με αυτήν του πολιτικού λόγου. Στην πρώτη περίπτωση είναι σαν «παράσημα». Δηλώνουν μια επιβράβευση για κάποιο συμβάν του παρελθόντος, που πια δεν υπάρχει, ανήκει στον παρελθόντα χρόνο, είναι συντελεσμένο, δηλαδή νεκρό. Εντούτοις πρέπει να λειτουργήσει ως υπόδειγμα και παράδειγμα για να εμπνεύσει τους άλλους και να επαναληφθεί. Στο μέτρο του δυνατού βέβαια. Γιατί κανείς δεν μπορεί να πάρει παράσημο σήμερα για το Αλβανικό Μέτωπο.

Στη δεύτερη περίπτωση αφορούν λογοτεχνία και εφημεριδογραφία. Εδώ τα στερεότυπα παίζουν ρόλο θεματοφύλακα. Κάποτε ένα λογοτεχνικό ή εφημεριδογραφικό προϊόν έγινε αγαπητό. Ο δημιουργός του θέλοντας να κρατήσει αυτήν την προνομιακή θέση με το αναγνωστικό του κοινό «πιστοποιεί» τα προϊόντα του και δεν θέλει να ξεφύγει από το σίγουρο πλαίσιό του, που ενδεχομένως τον έκανε όνομα και καμιά φορά και φίρμα. Και μπορεί αυτό να είναι καλό για τα προϊόντα ΠΟΠ (Σου εξασφαλίζουν μια σταθερή ποιότητα.

Ποια η υγεία και ποια η αρρώστια;

Περικλής Κοροβέσης 

Σε όλους μας τυχαίνει σε κάποια φάση της ζωής μας να περάσουμε κάποια αρρώστια. Η σοβαρότητά της εξαρτάται όχι από το πόσο απειλεί τη ζωή μας, αλλά από τον τρόπο που τη βιώνουμε εμείς. Εχω συναντήσει ανθρώπους που από πολύ νεαρή ηλικία τους εμφανίσθηκε μια ανίατη αρρώστια και τους είχε καταδικάσει σε θάνατο, σύμφωνα πάντα με τα δεδομένα της εποχής και τη γνωμάτευση των γιατρών.

Πολλές θανατηφόρες αρρώστιες του παρελθόντος σήμερα είναι ιάσιμες. Οπου υπάρχει εμβόλιο, δεν υπάρχει θανατηφόρα αρρώστια. Αυτοί οι άνθρωποι που ξέραν πως ήταν καταδικασμένοι σε θάνατο, κατά κανόνα ζούσαν ερήμην της αρρώστιας τους, έκαναν την ίδια ζωή με τους άλλους και σχεδόν δεν μιλούσαν ποτέ για αυτήν.

Το γεγονός ότι ήξεραν πως ήταν επισήμως μελλοθάνατοι, όχι με απόφαση κάποιου δικαστηρίου στις ΗΠΑ, αλλά με επίσημη και έγκυρη διάγνωση κάποιου επιστημονικού συμβουλίου, έμοιαζε σαν μια άχρηστη γνώση. Αφού όλοι μας είμαστε θνητοί, είναι λογικό να έχουμε και ημερομηνία λήξης που αγνοούμε. Σε αντίθεση με όλα τα άλλα προϊόντα που βρίσκονται στα ράφια των σούπερ μάρκετ, που είναι υποχρεωτικό να έχουν ημερομηνία λήξης.

Η κανονικότητα διά του τρία

Περικλής Κοροβέσης

Υπάρχουν στη ζωή κάποια συμβάντα, μικρά ή μεγάλα, που σου αλλάζουν κάποια βαθιά εδραιωμένη αντίληψη και καμιά φορά και στάση ζωής. Εμπειρικά είχα την εντύπωση πως αυτός ο λαός μισεί τα αρχαία. Και αυτό το είχα στηρίξει στις καταστροφές των αρχαίων που είχαν βρεθεί σε οικόπεδα προς ανοικοδόμηση.

Και από τις επισκέψεις μου στους αρχαιολογικούς χώρους όπου, εκτός από κανένα σχολειό, σπάνια συναντούσα Ελληνα. Ακόμα και αυτή η κατηγορία που αγαπάει τα οργανωμένα ταξίδια του εξωτερικού που πάντα συμπεριλαμβάνουν στο πρόγραμμά τους κάποια επίσκεψη σε ένα φημισμένο μουσείο - αν και έχουν δει Λούβρο, Βρετανικό Μουσείο, Ερμιτάζ κ.λπ., δεν έχουν επισκεφθεί το Αρχαιολογικό μας Μουσείο.

Από αυτές τις εμπειρίες είχα καταλήξει σε αυτά τα συμπεράσματα. Μέχρι που ήρθε το «Μακεδονικό» ή «Σκοπιανό». Ολος ο πολιτικός κόσμος, ακόμα και οι πνευματικοί πατέρες του ΣΥΡΙΖΑ, στους δρόμους κατά χιλιάδες, για να υπερασπίσουν το όνομα «Μακεδονία» που το διεκδικούσε μια πρώην περιοχή της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας, η οποία βρισκόταν στη γεωγραφική περιοχή που λεγόταν Μακεδονία. Και ως διοικητικό διαμέρισμα της Γιουγκοσλαβίας λεγόταν έτσι.

Κυβέρνηση ανθρωποφυλάκων

Περικλής Κοροβέσης

Η ιστορική -κλείνει φέτος τα εκατό χρόνια από την έκδοσή της- και έγκυρη «Καθημερινή» μάς δίνει την εξής πληροφορία: «Υπουργοί του ΣΥΡΙΖΑ είχαν στα γραφεία τους κρεμασμένο το πορτρέτο του Αρη Βελουχιώτη που καθάριζε τους αντιπάλους του με κονσερβοκούτια» (22.12.19).

Αυτό βέβαια είναι μια συγκλονιστική είδηση και μάλιστα από τόσο έγκυρη πηγή. Μέχρι τώρα όλοι εμείς οι κοινοί θνητοί ξέραμε πως ανοίγοντας -παλιότερα- μια κονσέρβα με αυτοσχέδια μέσα, μπορούσες να γρατζουνίσεις κανένα δάχτυλο.

Τώρα αυτός ο κίνδυνος έχει εκλείψει παντελώς: Οι κονσέρβες ανοίγουν με το δαχτυλίδι τους και είναι τελείως ασφαλείς και για άτομα με μειωμένες πνευματικές ικανότητες. Τώρα το πώς οι κονσέρβες αποτέλεσαν φονικό όπλο του ΕΛΑΣ και μάλιστα το αγαπημένο εργαλείο «καθαρίσματος» του αρχηγού, δεν μας το εξηγεί η καλή εφημερίδα. ‘Η πρόκειται για στρατιωτικό μυστικό ή δεν θέλει να διαδοθούν τέτοια όπλα και να πέσουν στα χέρια των «μπαχαλάκηδων», δηλαδή του κρυφού στρατού του ΣΥΡΙΖΑ όπως μας αφήνει να καταλάβουμε ο αρθρογράφος Α. Δρυμιώτης.

Παγανιστικά Χριστούγεννα ή επιστροφή στις ρίζες;

Περικλής Κοροβέσης

Στη φυλακή, για να περάσουν οι ατέλειωτες ώρες, ακούγαμε και λέγαμε ιστορίες από τις ζωές μας. Είχαμε έναν παπά μαζί μας που δεν ξέραμε γιατί τον είχαν φέρει. Και ήρθε η σειρά του να μιλήσει για κάποιον κρατούμενο από τα παλιά. Μας άρεσαν αυτές οι ιστορίες.

Ηταν το δικό μας μέλλον. Δέκα μέρες χωρίς νερό και φαγητό στο σκοτάδι, χωρίς μιλιά ανθρώπου. Και όταν η πόρτα άνοιξε, πόνεσαν τα μάτια του από το φως. Εβλεπε μόνο σκιές. Δύο φύλακες τον υποβάσταζαν για να μη σωριαστεί. Και τον πήγαν στον διοικητή. Θα σταυρωθείς, του είπε.

Αθώος ή ένοχος, δεν έχει καμιά σημασία. Ο νόμος μετράει. Και πρέπει να δουλεύει, έστω και αν αδικεί. Ο νόμος λειτουργεί πάντα για τους άλλους που πρέπει να συμμορφωθούν. Δικός σας, είπε στους φρουρούς. Και το γλέντι άρχισε. Κνούτοι με σιδερένιες μπάλες και λεπίδες όργωναν το ισχνό κορμί.

Και το πλήθος θαύμαζε το θέαμα. Μπήκε στον χορό με ξύλα, με λοστάρια, με ματσούκια και πέτρες. Ακουγόταν το σπάσιμο των πλευρών του. Κόκκινες παπαρούνες φύτρωναν στο χώμα. Και ό,τι απέμεινε από το σώμα του, το κάρφωσαν στον σταυρό με ανθεκτικά καρφιά.

To κόκκινο ακορντεόν παίζει δεξιά

Περικλής Κοροβέσης

Ενα ωραίο μελαχρινό παλικάρι, με ένα κόκκινο ακορντεόν, ήταν ανάρπαστο στα πανηγύρια. Επιπλέον τραγουδούσε υπέροχα. Είχε βέβαια δάσκαλο τον Ικαρο Μπράβο, αυτόν που έβγαλε μια διασημότητα: τον Χρήστο Νικολόπουλο. Ηταν συγχωριανοί και ο τελευταίος έβαλε σε ένα τραγούδι του το «παιδί με το κόκκινο ακορντεόν» ως «ένδειξη αγάπης και φιλίας», όπως έλεγαν παλιά. Το παιδί αυτό δούλευε από τα εφτά του χρόνια στα χωράφια.

Στα δεκατρία του οδηγούσε καρότσα και μετέφερε σαράντα ανθρώπους για να τους πάει στη δουλειά. Στα δεκαοκτώ του αγόρασε φορτηγό, διαθέτοντας επαγγελματικό δίπλωμα. Γνήσιο τέκνο προσφύγων, 50% Πόντιος και 50% Μικρασιάτης. Και ως φορτηγατζής ήταν και λίγο καβγατζής. Το έχει το επάγγελμα αυτό. Και μια φορά είχε δαρεί ανηλεώς από μεθυσμένους συναδέλφους του.

Οπως συμβαίνει και στα παραμύθια, όποιος δουλεύει σκληρά ανταμείβεται. Ετσι, άφησε στην άκρη το ακορντεόν για να ασχοληθεί με κάτι υψηλότερο: τον εκδημοκρατισμό αυτής της χώρας μέσα από τις γραμμές του ΠΑΣΟΚ. Και έγινε ένα από τα πρωτοκλασάτα στελέχη του, βουλευτής και αργότερα υφυπουργός, για να καταλήξει μονίμως υπουργός. Πρόκειται για τον Μ. Χρυσοχοΐδη, σημερινό υπουργό της Ν.Δ.

Τύπος σε ακμή

Περικλής Κοροβέσης

Μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, άρχισε αμέσως ένας άλλος πόλεμος που στρεφόταν εναντίον των νικητών. Οι αποικίες των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων εξεγέρθηκαν δίκαια γιατί έπεσαν θύματα μιας μεγάλης απάτης για δεύτερη φορά στον ίδιο αιώνα.

Η Αγγλία και η Γαλλία και στους δύο παγκόσμιους πολέμους είχαν στρατολογήσει από τις αποικίες τους εκατοντάδες χιλιάδες νέους, κανονική επιστράτευση δηλαδή, όπως με τους νέους της Αγγλίας και της Γαλλίας. Αλλά υπήρχε μια μικρή διαφορά. Οι Αγγλογάλλοι πολεμούσαν για την πατρίδα τους, οι ιθαγενείς για τους δυνάστες τους. Εντούτοις δεν είχαμε κανένα δείγμα μαζικής ανυπακοής.

Αντίθετα πολέμησαν γενναία και είχαν, αναλογικά, περισσότερους νεκρούς από τους συστρατιώτες των ιμπεριαλιστικών χωρών. Οπως ήταν στρατιώτες δεύτερης κατηγορίας, τους έβαζαν στην πρώτη γραμμή. Και ο θρήνος στις αποικίες ήταν μεγάλος για τη συμφορά που τους βρήκε, που μετά τον πόλεμο έγινε οργή και ένοπλος απελευθερωτικός αγώνας.

Εδώ Αριστερά, εκεί Αριστερά, πού είναι η Αριστερά;

Περικλής Κοροβέσης

Αλλη μια επέτειος του Πολυτεχνείου μαζί με την παραδοσιακή πορεία της, που φέτος ήταν μαζική. Καλώς βέβαια, άσχετα αν κάποιος έχει κριτικές απόψεις για τον τρόπο που οργανώνεται. Δεν είναι αυτό το σημαντικό. Σημασία έχει να παραμείνει ενεργή στη μνήμη μας αυτή η εξέγερση που έγινε χωρίς κόμματα, λειτούργησε με άμεση δημοκρατία, χωρίς αρχηγούς και καθοδηγητές και με κέντρο λήψης των αποφάσεων τη Γενική Συνέλευση.

Θα μπορούσαμε να εντάξουμε αυτήν την κορυφαία, μαζική αντιστασιακή πράξη στον Γαλλικό Μάη του 1968, που ταυτόχρονα ήταν και παγκόσμιος. (Την ίδια χρονιά έγιναν αντίστοιχες εξεγέρσεις σε πολλές χώρες του κόσμου). Σε μας ήρθε με καθυστέρηση πέντε ετών, αλλά γι’ αυτό δεν χάνει τη σημασία του. Θα ήταν θεμιτό να αποκαλούσαμε το 1968 «Διεθνή Μάη» που έβαλε τα θεμέλια της Αριστεράς του 21ου αιώνα, άσχετα αν αυτή ακόμα δεν έχει συγκροτηθεί ως μόνιμη και σταθερή πολιτική δύναμη.

Μπορούμε ή δεν μπορούμε;

Περικλής Κοροβέσης

Αν κάποιος θελήσει να συντάξει μια εγκυκλοπαίδεια χρωμάτων που να συμπεριλαμβάνει όλα τα χρώματα και τις αποχρώσεις και να αφιερώσει τη ζωή του σε αυτό, στο τέλος θα αυτοκτονήσει. Τα χρώματα συγγενεύουν με το σύμπαν. Είναι άπειρα, τουλάχιστον όπως όλοι μας έχουμε διαπιστώσει είτε κοιτώντας τη φύση ή τους πίνακες ζωγραφικής. Και μερικές φορές για το ίδιο χρώμα υπάρχουν πολλά ονόματα. Στην Αρκτική, που κυριαρχεί το χιόνι, το άσπρο έχει είκοσι ονόματα. Και στην Κεντρική Αφρική, που κυριαρχεί το πράσινο, ονοματίζεται με παραπάνω από τριάντα λέξεις. Αλλά, αν βρισκόταν κάποιος σοβαρός δεξιός, που αγαπάει τον νόμο και την τάξη και αναζητεί την ακρίβεια και το ορθό, θα μας αντέτεινε: «Ολα αυτά είναι αριστερισμοί. Ούτε το άσπρο είναι χρώμα ούτε το μαύρο. Μόνο τρία χρώματα υπάρχουν. Το μπλε, το κίτρινο και το κόκκινο». Και θα είχε δίκιο. Οντως αυτά είναι τα χρώματα. Αλλά αυτή η αποσαφήνιση είναι εντελώς άχρηστη. Τα χρώματα υπάρχουν και εκτός του ορισμού τους. Συνδυάζονται και αναμειγνύονται και δημιουργούν ένα χρωματικό σύμπαν. (Μερικά χρώματα κάποιων ζωγράφων δεν ξέρουμε πώς δημιουργήθηκαν. Και το ίδιο χρώμα δεν είναι ίδιο για κάθε ζωγράφο).

Συχνά, ένας ορισμός γίνεται η πιο βλακώδης αποσαφήνιση ενός φαινομένου. Το ορίζει, το περιορίζει και από κει οδηγεί στην απαγόρευση. Φανταστείτε ένα φασιστικό καθεστώς, που πιστεύει στην καθαρότητα της φυλής και των χρωμάτων, να απαγόρευε τη μείξη χρωμάτων και φυλών. Ή, στα καθ’ ημάς, αυτοί που ορίζουν «τα κατάλληλα» και τα «ακατάλληλα» έργα για τους ανηλίκους, που είναι σοφοί και ξέρουν τι είναι κατάλληλο για άνω των οκτώ, δώδεκα, δεκαέξι ετών, είναι ολοκληρωτικής έμπνευσης. Ολα τα παιδιά δεν ενηλικιώνονται την ημέρα των 18ων γενεθλίων τους.

Βασανιστές: προστατευόμενο είδος

Περικλής Κοροβέσης 

Κάθε τόσο διαβάζουμε στις εφημερίδες (όχι σε όλες) για κάποιον ξυλοδαρμό στα αστυνομικά τμήματα, βλέπουμε και φωτογραφίες με μώλωπες. Τα θύματα συνήθως μετανάστες, αν βέβαια έχουν σύνδεση με κάποια ανθρωπιστική οργάνωση. Σύμφωνα με τη διεθνή εμπειρία, τα θύματα των βασανισμών, όπως και τα θύματα των βιασμών, δεν καταγγέλλουν όλα τη φρικτή εμπειρία τους. Είναι μόνο μια μικρή μειονότητα που έχει το θάρρος να καταγγείλει τα δεινά της και να αποδείξει την αλήθεια της.

Εχει να αντιμετωπίσει μια ανακριτική γραφειοκρατία, που στην καλύτερη περίπτωση είναι δύσπιστη και στη χειρότερη, αποτρεπτική. «Τι θέλεις και μπλέκεσαι; Ο,τι έγινε έγινε, ξέχασέ το, άσ’ το να περάσει, δεν μπορείς να το διορθώσεις, ξέχασέ το και κοίτα τη δουλειά σου» είναι από τα επιχειρήματα που έχουν ακούσει πολλά θύματα.

Πέρα από τη γραφειοκρατία υπάρχει και μια νοοτροπία πολύ διαδεδομένη στον κόσμο, που δέχεται τον βιασμό ή τα βασανιστήρια ως ευθύνη του θύματος. «Αυτή προκάλεσε. Πήγαινε γυρεύοντας» είναι συνήθης φράση που καμιά φορά λέγεται και από επωνύμους. ‘Η «Ποιος ξέρει τι έκανες για να σε τουλουμιάσουν στο ξύλο».

Το μίσος ως εθνική αρετή

Περικλής Κοροβέσης 

Αν υποθέσουμε πως ο Ερντογάν αποφάσιζε πως του χρειάζεται ακόμα μια ζώνη ασφαλείας, όπως κάνει τώρα στη Συρία, αλλά αυτή τη φορά προς Δυσμάς για να αντιμετωπίσει την τρομοκρατία των Κούρδων της Ευρώπης που μετριούνται σε εκατομμύρια (και αυτοί χωρίς κράτος).

Η χώρα προς Δυσμάς είναι η Ελλάδα. Αν τα γεωπολιτικά συμφέροντα των ΗΠΑ και της Ε.Ε. συνέπιπταν με αυτά της Τουρκίας, η Ελλάδα, ύστερα από ηρωική αντίσταση, θα ξαναεντασσόταν στη Νέα Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οπότε φυσιολογικά θα προέκυπτε μια αντίσταση και φυσικά ένας δωσιλογισμός. Ως χώρα έχουμε την εμπειρία του δωσιλογισμού και της συνεργασίας με τον κατακτητή στη γερμανική κατοχή. Και η Ιστορία έδειξε πως η κατοχή της χώρας και από Ελληνες στην υπηρεσία των κατακτητών ήταν έξυπνη επιλογή.

Σχεδόν κανείς δεν τιμωρήθηκε (ελάχιστοι για τα μάτια), αντίθετα ξεπλυθήκαν στα γαλανά νερά της εθνικοφροσύνης, βγήκαν πάλλευκοι και βολεύτηκαν μια χαρά, στην κρατική μηχανή, σε διάφορα επίπεδα και αξιώματα. Αυτοί που τιμωρήθηκαν και κυνηγήθηκαν αμείλικτα ήταν οι αντιστασιακοί.

Περιττό να πούμε πως όλα τα ΜΜΕ των καπιταλιστών θα περάσουν στην υπηρεσία του Ερντογάν και πολλοί από τους τσανακογλείφτες συναδέλφους θα ανταγωνίζονταν για το ποιος θα υμνήσει καλύτερα το μεγαλείο και την ένδοξη ιστορία των Οθωμανών.

Ρεαλισμός και ουτοπία

Περικλής Κοροβέσης

Η επιστολή της προέδρου της ΟΝΝΕΔ Πεντέλης κ. Φαίης Νικητοπούλου, που είδε πρόσφατα το φως της δημοσιότητας και της στοίχισε τη διαγραφή της, ήταν κατά την άποψή μου το γνήσιο μανιφέστο των απόψεών της και σίγουρα δεν αυτοσχεδίαζε. Και βάσει αυτών των απόψεων εξελέγη και πρόεδρος της τοπικής οργάνωσης. Δεν είναι η πρώτη φορά που συναντάμε αυτό το φαινόμενο.

Ο κ. Μπαλάσκας, αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αστυνομικών Υπαλλήλων (ΠΟΑΣΥ), παρομοίασε την Αστυνομία που εκπροσωπούσε με ηλεκτρική σκούπα τελευταίας τεχνολογίας που θα σαρώσει όλα τα σκουπίδια των Εξαρχείων. Ανθρωποι-σκουπίδια, λοιπόν, που πρέπει να καταλήξουν στον σάκο της ηλεκτρικής σκούπας τελευταίας τεχνολογίας. Δεν μας είπε, όμως, από πού πήρε την έμπνευση για να διαμορφώσει αυτήν του την αντίληψη.

Οι άνθρωποι-σκουπίδια ήταν χιτλερικό αξίωμα. Γι’ αυτό και τους έκαιγαν στους φούρνους. Ο κ. Μπαλάσκας όμως δεν μας είπε τι θα κάνει τα σκουπίδια μετά. Θα τα κάψει όπως έκανε και ο εμπνευστής του; Πάντως, προς το παρόν η θεωρία του κ. Μπαλάσκα για τα Εξάρχεια είναι η επίσημη πολιτική της Ν.Δ., αλλά με άλλη ρητορική. Και αυτές οι απόψεις εκφράζουν την Αστυνομία διά της ψήφου των αστυνομικών.

Μετανάστες, τζιχαντιστές με ΑΦΜ

Περικλής Κοροβέσης 

Ο διδάκτωρ Φυσικής του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ και δ/ντής Ερευνών του ΕΙΕ, κ. Αλ. Κεφαλάς, μας ενημερώνει και μας προειδοποιεί από την εφημερίδα «Δημοκρατία»: «Η αιφνίδια απόβαση 543 μουσουλμάνων εποίκων με 13 λέμβους στη Λέσβο αντανακλά την καθολική διάλυση της χώρας και την ανυπαρξία στοιχειώδους εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας.

Πράγματι σε περίπτωση αιφνιδιαστικής τουρκικής επίθεσης είναι φανερό ότι οι αθέατες λέμβοι θα αποβιβάσουν χιλιάδες Τούρκους κομάντος χωρίς οι αστυνομικές αρχές του νησιού να αντιληφθούν το παραμικρό. Δοθέντος επίσης ότι 100.000 τζιχαντιστές στη Συρία σύντομα θα αποβιβαστούν στην Ελλάδα ώστε να αποκτήσουν ΑΦΜ, επιδόματα και φροντίδα, που γενναιόδωρα χορηγεί το πολιτικό σύστημα μέσω της αφαίμαξης των αφώνων εγχωρίων υποζυγίων [...] Η πολιτική των ανοιχτών συνόρων που επέβαλε ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ήδη επιφέρει την κοινωνική σήψη και τη διάλυση της κοινωνίας» (Εφ.Συν.», 3/9/19).

Επιπλέον έχουμε και τις αναλύσεις της Ν.Δ. όπως τις εξέφρασαν οι κ. Αδωνις Γεωργιάδης και Μάκης Βορίδης, που ύστερα από δικές τους έρευνες και μελέτες κατέληξαν στο επιστημονικό συμπέρασμα πως πρόσφυγες είναι μόνο οι προερχόμενοι από τη Συρία. Και αυτοί είναι το 7%. Το υπόλοιπο 93% είναι μη πρόσφυγες, είναι λαθρομετανάστες και έρχονται για οικονομικούς λόγους. Ακόμα και αυτοί που έρχονται από το Αφγανιστάν είναι οικονομικοί πρόσφυγες. Κατά τον κ. Γεωργιάδη, αυτή η χώρα δεν βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση.

Κουστούμι και γραβάτα πια -Ο ναζισμός βγάζει τα στρατιωτικά-

Περικλής Κοροβέσης

Οι πρόσφατες ευρωεκλογές ανέδειξαν μία επικίνδυνη απειλή για τη δημοκρατική προοπτική της Ευρώπης. Ο νεοφασισμός πια αποτελεί μια εδραιωμένη πραγματικότητα. Το γεγονός πως οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι εκτόξευσαν τα ποσοστά τους είναι μεν θετικό, αλλά αυτό δεν σημαίνει φραγμό στον νεοφασισμό, που κερδίζει συνεχώς έδαφος (σε μερικές χώρες πρώτη δύναμη -Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Γαλλία, Ουγγαρία, Πολωνία) σε βάρος των ισχυρότερων ευρωπαϊκών ομάδων, του ΕΛΚ και του S&D, που αποδυναμώθηκαν και μαζί τους το καθιερωμένο μοντέλο πολιτικής που κυριάρχησε στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο όρος νεοφασισμός που χρησιμοποιώ συλλήβδην για τους ευρωσκεπτικιστές, τους ακροδεξιούς ή για καθαρά νεοναζιστικές ομάδες είναι υπό συζήτηση. Ο Εντσο Τραβέρσο προτείνει τον όρο μεταφασισμός για να τονίσει τη μεταβατική φύση ενός εν εξελίξει φαινομένου και να δείξει τη συνέχεια και την κληρονομιά του κλασικού φασισμού του Μεσοπολέμου, που είχε μια περιχαρακωμένη και απόλυτη ιδεολογία, όσο και τη ρήξη με μια ασαφή ιδεολογία που συνδυάζει λαϊκισμό και ξενοφοβία.

Μιλώντας με αυστηρούς κοινωνικο-πολιτικούς όρους ο φασισμός ήταν φαινόμενο που παρουσιάστηκε άπαξ στην Ιστορία. Και ήταν αυτός που εμφανίστηκε στην Ιταλία του Μουσολίνι. Οι συγγενικοί ολοκληρωτικοί πολιτικοί οργανισμοί που εμφανίστηκαν στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου, αλλά και στη μακρινή Ιαπωνία (Σαλαζάρ, Φράνκο, Χίτλερ, Χιροχίτο, ακόμα και ο δικός μας Μεταξάς) είχαν διαφορές μεταξύ τους. Ο Μεταξάς δεν ήταν αντισημίτης.

Το φρικιό με τη βαριοπούλα

Περικλής Κοροβέσης

Ο Φρόιντ υποστήριζε πως η βασιλική οδός για να φτάσουμε στο υποσυνείδητο είναι τα όνειρά μας. Τα όνειρα απασχολούσαν την ανθρωπότητα από την αρχή της. Και οι ερμηνείες τους είναι άπειρες. Από μηνύματα θεών, προβλέψεις για το μέλλον, σήματα για κάποιο επικείμενο καλό ή κακό ή αποκάλυψη κάποιου καλά φυλαγμένου μυστικού. Μέχρι και σήμερα υπάρχουν ονειροκρίτες, ένα είδος fake εγκυκλοπαίδειας που ερμηνεύει τα διάφορα σύμβολα σε καλά ή κακά και ενίοτε δίνει και συμβουλές.

Είναι το αντίστοιχο που κάνουν οι αστρολόγοι, τα μέντιουμ, οι χαρτορίχτρες και οι καφετζούδες. Ενας μεγάλος αριθμός ανθρώπων θεωρεί αυτή την εκδοχή εγκυρότερη από αυτήν του Φρόιντ, την οποία εκλαμβάνει ως διανοουμενίστικη. Αν την ξέρει βέβαια. Και νομίζω πως αυτή η τάση είναι ισχυρότατη σε αυτήν την κοινωνία και υποπτεύομαι πως αργά ή γρήγορα θα συγκροτηθεί σε πολιτικό κόμμα. Και αφού ξέρει και διαβλέπει το μέλλον, δεν υπάρχει περίπτωση αποτυχίας.

Οπως εκ των πραγμάτων ανήκω πάντα σε μια μειοψηφία της μειοψηφίας, έχω πειστεί για την αλήθεια της ανακάλυψης του Φρόιντ και προσπαθώ να ανακαλύψω τον άλλο μου εαυτό που είναι αμπαρωμένος στο υποσυνείδητό μου, που δεν μπορεί να μιλήσει γιατί δεν έχει το χάρισμα του λόγου.

Μόνο εικόνες που μοιάζουν αλλόκοτες, σκοτεινές και εκ πρώτης όψεως ακατανόητες. Και όμως εκεί βρίσκεται ο πραγματικός μας εαυτός, που, αν δεν το γνωρίσουμε, τότε σημαίνει πως θα πεθάνουμε χωρίς να μάθουμε ποτέ ποιοι είμαστε. Δουλειά δύσκολη για να την κάνει κάποιος μόνος του. Γιατί είναι ο ίδιος ο εαυτός που κλειδαμπαρώνει τα τραύματά του και τις επιθυμίες του, για να αμυνθεί από τα δυσάρεστα και οδυνηρά που κουβαλάμε όλοι μέσα μας.

Η ληστεία ως επένδυση

Περικλής Κοροβέσης

Αν κάποιος προσεκτικός αναγνώστης με γερή μνήμη ανακαλέσει τις κατά καιρούς δηλώσεις των πολιτικών, θα βρει πολλές αντιφάσεις και αντινομίες. Αλλά δεν μπορούν πάντα να έχουν ακρίβεια. Αυτή είναι δουλειά επαγγελματιών του κλάδου μας που κρατούν αρχεία και τα χρησιμοποιούν κατά το δοκούν. Αλλοτε χρησιμοποιούν τα αρχεία τους και άλλοτε τα αποσιωπούν, ανάλογα με ποια πολιτική παράταξη υποστηρίζουν.

Ενας από τους άσους αυτών των επαγγελματιών είναι ο δικός μας Τάσος Παππάς, όπως βέβαια θα το έχουν διαπιστώσει και οι αναγνώστες μας. Μια φορά τού έριξα μια ιδέα για να βγάλουμε ένα βιβλίο ως «Εφ.Συν.» με τις μεταγραφές των πολιτικών και τις αντιφάσεις τους.

«Αδύνατον», μου απάντησε, «θα χρειαστούμε μια εγκυκλοπαίδεια». Και για όσους σκέφτονται μπαίνει το ερώτημα: Τι είναι αυτό που κάνει τους πολιτικούς να φάσκουν και να αντιφάσκουν; Είναι απατεώνες; Είναι οπορτουνιστές; Είναι ψεύτες; Τι είναι από όλα αυτά ή είναι όλα αυτά μαζί; Εγώ προσωπικά έχω μια άλλη προσέγγιση. Είναι συνεπείς επαγγελματίες της υπάρχουσας πολιτικής που οικοδομείται πάνω σε έναν μυθολογικό λόγο, ο οποίος, όπως και ο θρησκευτικός, δεν χρειάζεται αποδείξεις. Αρκεί να πείθει.

Αριστερά: τα ζώα μου αργά

Περικλής Κοροβέσης

Τα τηλεφωνήματα πια μετά τα μεσάνυχτα δεν είναι για καλό σκοπό. Παλιότερα ήξερες πως θα ήταν για κάποιο καλό. ‘Η η παρέα είχε φτάσει στο τσακίρ κέφι και η απουσία σου γινόταν αισθητή ή κάποιος έρωτας ή φίλος είχε κακές σκέψεις μέσα στη νύχτα και ήθελε κουβέντα. Συνήθεια βέβαια που είχες κι εσύ. Εξάλλου ο χρόνος είναι σχετικός. Τι θα πει μέρα και τι θα πει νύχτα;

Ας μην ξεχνάμε πως το ρολόι είναι καπιταλιστική επινόηση. Μετράει και ζυγίζει αυθαίρετα τον χρόνο και αποστειρώνει την ποιητικότητά του. Το ξημέρωμα, το απομεσήμερο, το λιόγερμα, το δειλινό γίνονται άχρωμες ώρες, προ μεσημβρίας ή μετά, έτσι που να ανταποκρίνονται στα δρομολόγια και όχι στην ψυχική διάθεση. Δεν είναι καθόλου τυχαίο που οι Ισπανοί κονκισταδόρες σε κάθε καθεδρικό ναό που έχτιζαν τοποθετούσαν στο καμπαναριό ένα ρολόι, καταστρέφοντας τον παραδοσιακό τρόπο με τον οποίο μετρούσαν τον χρόνο οι Ινκας.

Τώρα τηλεφώνημα μέσα στη νύχτα σημαίνει πως κάποιος πέθανε ή βρίσκεται στα τελευταία του και πρέπει αμέσως να πας στο νοσοκομείο για να τον προλάβεις. Και μέχρι να πας στο τηλέφωνο, το μυαλό σου πάει σε πολλούς. Και τώρα με τον θάνατο του Λαυρέντη η γκάμα μεγάλωσε και δεν αφορά μόνο εμάς που έχουμε μπει στη σειρά.

Ο τρόμος της ελευθερίας

Περικλής Κοροβέσης

Να αρχίσουμε με ένα συνηθισμένο φιλοσοφικό ερώτημα: Είμαστε αυτό που θα θέλαμε να είμαστε ή έχουμε έναν εαυτό ξένο από αυτό που είμαστε; Ο Αντρέ Γκορζ, ο μεγάλος Γάλλος φιλόσοφος έχει ασχοληθεί διεξοδικά με αυτό το θέμα. Ο κάθε άνθρωπος που γεννιέται είναι μοναδικός και οι δυνατότητες που μπορεί να αναπτύξει είναι άπειρες.

Είτε προς το καλό είτε προς το κακό. Και εδώ καθοριστικό ρόλο παίζει το περιβάλλον και ο κοινωνικός του χώρος και όχι η κληρονομικότητα. Και η κληρονομικότητα παίζει κάποιο ρόλο, αλλά δεν είναι μοίρα. Ενας Χίτλερ δεν θα μπορούσε να ήταν τίποτα άλλο παρά προϊόν του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Αν είχε γεννηθεί σε κάποια άγρια φυλή του Αμαζονίου, το πολύ πολύ να ήταν ένας πολέμαρχος να υπερασπιζόταν τη φυλή του (όχι ως ανώτερη, αυτή η έννοια δεν υπάρχει παρά μόνο στη λευκή Δύση) σε έναν αγώνα επιβίωσης. Και η ίδια φυλή βέβαια δεν θα μπορούσε να βγάλει έναν Αϊνστάιν. Μπορεί κάποιον σοφό σαμάνο ή κάτι αντίστοιχο που να είχε συσσωρεύσει τη σοφία της παράδοσης.

Οι γονοκτονίες έχουν ηθικό αυτουργό;

Περικλής Κοροβέσης

Η είδηση του αστυνομικού δελτίου ήταν λιτή και σαφής: 68χρονη σκότωσε τη μητέρα της. Σε λιγότερο από 24 ώρες το έγκλημα είχε εξιχνιαστεί. («Εφ.Συν.» 19/6/2019). Το άτυχο θύμα ήταν 92 ετών. Το συμπέρασμα που βγάζει κανείς είναι πως η αστυνομία κινήθηκε ταχύτατα και με επιτυχία.

Οι ανακριτικές αρχές έκαναν αμέσως το καθήκον τους, την έκριναν προφυλακιστέα και η μητροκτόνος οδηγήθηκε στη φυλακή. Όλα δούλεψαν ρολόι. Πρέπει να το παραδεχτούμε. Ζούμε σε μια ευνομούμενη χώρα. Η αλήθεια είναι πως κάθε τόσο έχουμε μια μητροκτονία ή πατροκτονία, συνήθως από μια γυναίκα που και αυτή είναι ηλικιωμένη. Και φυσικά όλες αυτές οι περιπτώσεις εξιχνιάζονται. Είναι σαν να λέμε τι κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια. Δεν έχω υπόψη μου καμία εγκληματολογική μελέτη για αυτού του είδους τα εγκλήματα -και αν υπάρχει την αγνοώ-, αλλά δεν νιώθω αποτροπιασμό με αυτά τα ειδεχθή εγκλήματα. Γιατί νομίζω πως ο θύτης ήταν ο ίδιος θύμα για πολλά χρόνια και αυτός ο φόνος, που κατά κανόνα διαπράττεται σε μια κατάσταση παροξυσμού και εκτός ελέγχου, είναι μια πράξη ελευθερίας. Χωρίς βέβαια ούτε στιγμή να πάψει να είναι ένα αποτρόπαιο έγκλημα.

Όλες οι οικογένειες στην Ελλάδα, χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος (οι πλούσιοι εξαιρούνται), σε κάποια στιγμή φέρνουν στο σπίτι κάποιον από τους δύο γέρους που έχει χηρέψει και χρειάζεται φροντίδα. Χρήματα για να πάει σε ίδρυμα της προκοπής δεν υπάρχουν. Αλλά ακόμα και αν υπάρχουν, η νοοτροπία μας δεν μας το επιτρέπει. Θεωρούμε πως είναι καθήκον μας να φροντίσουμε τον γέρο γονέα μας, χωρίς βέβαια να ξέρουμε τι μας περιμένει. Γιατί κατά κανόνα ο ηλικιωμένος άνθρωπος που έρχεται να ζήσει στο σπίτι των παιδιών του, κάτι έχει, όσο κι αν ο ίδιος δεν το ξέρει.

Τύπος και υπογραμμός

Περικλής Κοροβέσης

Οι τυχεροί σήμερα δουλεύουν 8ωρο. Οι λιγότερο τυχεροί 10ωρο. Και οι ακόμα λιγότερο τυχεροί 14ωρο. Και οι άτυχοι καθόλου. Τώρα, ποιος είναι τυχερός και ποιος άτυχος είναι ένα δύσκολο ερώτημα. Ειδικά αν θέσουμε το πρόβλημα από τη σκοπιά των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της ελευθερίας του.

Γιατί ακόμα και αυτό το 8ωρο -που είναι θέμα χρόνου να εξαφανιστεί νομίμως- δεν είναι ποτέ καθαρό. Πρέπει να υπολογίσουμε και τον χρόνο μετάβασης και επιστροφής από τη δουλειά. Υπάρχουν ακόμα οι υποχρεωτικές υπερωρίες, είτε πληρώνονται είτε δεν πληρώνονται, που μειώνουν τον ελεύθερο χρόνο. Ο Σενέκας είχε πει πως η μόνη περιουσία που έχουμε είναι ο χρόνος μας. Δηλαδή τι χρόνο διαθέτουμε για να ζήσουμε τη ζωή μας, που είναι πεπερασμένη. Και σε αυτό το πέρασμα, κανονικά, πρέπει να ζήσουμε μια αιωνιότητα.

Ο άνθρωπος είναι το μόνο ζώο στον πλανήτη μας που για να ζήσει πρέπει να δουλέψει. Στην άγρια φύση όλα είναι δωρεάν: τροφή, κατοικία, μετακίνηση, διασκέδαση, χωρίς διάκριση καθημερινής ζωής και διακοπών. Και εφοδιασμένα με καθοριστικά ένστικτα, αν δεν έχουν το κατάλληλο περιβάλλον, εξαφανίζονται. (Εκατοντάδες χιλιάδες είδη της χλωρίδας και της πανίδας έχουν εξαφανιστεί από κεφαλαιοκρατικά αίτια.)